Efnisval · 8 mín. lestur
Pallaefni borin saman: fura, lerki og plastefni
Pallaefnið er stærsta einstaka ákvörðunin í flestum görðum, það ræður útliti, viðhaldi og endingu næstu 15 til 30 árin. Hér er hreinskilinn samanburður á þremur algengustu kostunum á Íslandi.
Gagnvarin fura
Ódýrasti kosturinn og enn sá algengasti. Gagnvarin fura er þrýstimeðhöndluð gegn fúa og hentar vel þar sem fjárhagurinn ræður eða þar sem pallurinn má fá einfalt og hlýlegt útlit.
Á móti kemur að hún þarf reglulega olíuborð, fyrsta árið og svo á eins til tveggja ára fresti. Ómeðhöndluð fura gránar ójafnt, sprungur myndast og einstaka borð vindast. Raunhæfur líftími á Íslandi er um 10–15 ár með viðhaldi.
- Lægsta stofnverð
- Krefst olíuborðar á 1–2 ára fresti
- Líftími um 10–15 ár
- Auðvelt að skipta út einstökum borðum
Lerki (síberískt eða evrópskt)
Lerki er þéttur og harpixríkur viður sem ver sig að miklu leyti sjálfur. Það má láta grána náttúrulega í fallegan silfurgráan tón eða olíubera til að halda hlýja brúna litnum.
Lerki er umtalsvert dýrara en fura, þyngra og harðara í vinnslu, forbora þarf allar skrúfur. Á móti kemur ending upp á 25–30 ár og mun minna viðhald. Fyrir garða sem eiga að endast er lerki oftast besta jafnvægið milli verðs, útlits og endingar.
- Ending 25–30 ár
- Má grána náttúrulega án þess að skemmast
- Þarf forborun og ryðfríar festingar
- Um 40–80% dýrara en gagnvarin fura
Plastefni og viðarplast (composite)
Composite-borð eru blanda af viðartrefjum og plasti, oftast með hlífðarhúð. Þau flísast ekki, fúna ekki og þurfa aðeins þrif, engin olíuborð. Það er stærsti kosturinn fyrir fjölskyldur og þá sem vilja ekkert viðhald.
Gallarnir eru þrír: hæsta stofnverðið, útlitið sem er jafnara og minna lifandi en náttúrulegur viður, og hitaþensla. Composite þenst meira en viður og krefst réttra bila og þéttari undirstöðubita, oft á 30–40 cm millibili. Dökk borð verða líka heit í sterkri sól.
- Nánast viðhaldsfrítt, aðeins þrif
- Ending 25 ár eða meira, oft með ábyrgð
- Hæsta stofnverðið
- Krefst þéttari undirstöðu og réttra þensluglufa
Hvað á að velja?
Veldu furu ef fjárhagsramminn er þröngur og þú ert til í að olíubera reglulega. Veldu lerki ef þú vilt náttúrulegan við sem endist og eldist fallega. Veldu composite ef viðhaldsleysi skiptir mestu máli.
Í mörgum verkefnum er blandað saman: composite á aðalverönd þar sem gengið er berfættur og lerki í skjólveggi og innréttingar. Það sem skiptir mestu er að undirvinnan sé rétt, besta efni á lélegri undirstöðu endist verr en ódýrt efni á góðri.
Algengar spurningar
- Hvað er dýrast, fura, lerki eða composite?
- Composite er dýrast í innkaupum, lerki þar á eftir og gagnvarin fura ódýrust. Yfir 25 ár jafnast munurinn út því fura krefst reglulegs viðhalds og endurnýjunar.
- Þarf að olíubera lerki?
- Nei, það er valkvætt. Óolíuborið lerki gránar jafnt og endist áfram. Olíuborð heldur brúna litnum en þarf þá að endurtaka reglulega.
- Verður composite hált?
- Rifflað eða sandblásið yfirborð gefur gott grip. Slétt og mjög dökk borð geta orðið hál í bleytu og hlý í sól, svo áferð og litur skipta máli.